Garip Şiir Hakkında Düşünceler – Orhan Veli Kanık

01 Sep Garip Şiir Hakkında Düşünceler – Orhan Veli Kanık

Kısacık bir kitap ama benim için oldukça özel bir okuma oldu. Belki bunda Orhan Veli’ye duyduğum büyük hayranlığın payı vardır.

Çünkü bana “şair” dendiğinde aklıma gelen ilk isim Orhan Veli’dir. Bir şiir hatırlamam istense, zihnimde ilk beliren dizeler yine çoğu zaman ona ait olur. Şiiri gündelik hayatın içine sokan, sıradan görünen şeylerden çok güçlü duygular çıkarabilen ve bunu yaparken hiçbir zaman yapmacık görünmeyen üslubunu hep çok sevdim.

Garip Şiir Hakkında Düşünceler bu nedenle benim için yalnızca şiir üzerine yazılmış kısa bir metin değil, sevdiğim bir şairin şiiri nasıl düşündüğünü doğrudan kendi ağzından dinlemek gibiydi.

Orhan Veli burada Garip hareketinin neden ortaya çıktığını, geleneksel şiir anlayışına neden karşı çıktıklarını ve şiiri belli kalıplardan kurtarma çabalarının arkasındaki düşünceyi anlatıyor. Ölçü, kafiye, süslü anlatım ve şiire yakıştırılan “yüksek” konular sorgulanırken, şiirin gündelik dile ve sıradan insana yaklaşması gerektiği düşüncesi öne çıkıyor.

Bugünden bakıldığında bu fikirlerin bazıları son derece doğal gelebilir. Fakat ortaya çıktıkları dönemin şiir anlayışı düşünüldüğünde, Garip hareketinin neden böylesine büyük bir kırılma yarattığı daha iyi anlaşılıyor.

Bence Orhan Veli’nin en güçlü yanı da burada ortaya çıkıyor. Şiiri küçültmüyor; tam tersine onun alanını genişletiyor. Sokaktaki insanı, vapuru, İstanbul’u, rakıyı, yalnızlığı, küçük sevinçleri, parasızlığı, aşkı ve gündelik hayatın sıradan ayrıntılarını şiirin konusu haline getiriyor.

Böylece şiir yalnızca belli bir kültürel çevrenin anlayabileceği bir sanat olmaktan çıkıp hayatın kendisine yaklaşıyor.

Kitapta hoşuma giden şeylerden biri, Orhan Veli’nin bütün bunları yalnızca bir sanatçı sezgisiyle değil, oldukça bilinçli bir şiir anlayışıyla savunması oldu. Şiirlerini okurken doğal ve kendiliğinden görünen pek çok tercihin arkasında aslında ciddi bir düşünsel tavır bulunduğunu görmek, şairi benim gözümde daha da ilginç hale getirdi.

Elbette bu kadar kısa bir kitaptan kapsamlı bir şiir tarihi ya da Garip hareketinin ayrıntılı bir incelemesini beklememek gerekiyor. Zaten kitabın güzelliği de biraz burada. Büyük iddialar taşıyan kalın bir inceleme yerine, doğrudan Orhan Veli’nin düşüncesine açılan küçük bir pencere gibi.

Onu sevenler için ayrıca değerli.

Benim gibi Orhan Veli şiirlerine özel bir yakınlığınız varsa, kitabı okurken bazı düşüncelerin şiirlerinde nasıl karşılık bulduğunu görmek ayrı bir keyif veriyor. Bir anlamda yıllardır sevdiğiniz şiirlerin arkasındaki zihni biraz daha yakından tanıyorsunuz.

Belki de bu yüzden kitap bittiğinde aklımda kalan şey Garip akımının kuralları değil, Orhan Veli’nin şiire getirdiği o büyük sadelik oldu.

Şiirin güzel olabilmek için süslü olmak zorunda olmadığını; bazen birkaç gündelik kelimenin, doğru insanın elinde, çok daha fazlasını anlatabileceğini gösteren bir şairdi Orhan Veli.

Sanırım onu bu kadar sevmemin nedeni de tam olarak bu.

İyi okumalar.

Kitap adı: Garip Şiir Hakkında Düşünceler
Yazar: Orhan Veli Kanık
Yayınevi: Yapı Kredi Yayınları
Sayfa: 72
Baskı: 2015
Tür: Şiir

Garip Şiir Hakkında Düşünceler – Orhan Veli Kanık

Arka kapak;