07 Jul Gargantua – François Rabelais
François Rabelais, Gargantua’da ilk bakışta yalnızca abartılı, kaba ve yer yer saçma görünen bir hikâye anlatıyor gibi görünse de, satırların altında dönemin din anlayışına, eğitim sistemine, siyasetine ve toplumsal düzenine yöneltilmiş son derece cesur bir hiciv yatıyor. Kitabı değerli yapan da tam olarak bu katmanlı yapı.
Kitabı bitirdiğimde aklıma istemeden şu soru geldi: Eğer bugün, 2026 Türkiye’sinde din adamlarını, dini kurumları ve toplumsal ikiyüzlülüğü Rabelais’nin yaptığı kadar sert, alaycı ve acımasız bir dille eleştiren bir eser yazılsaydı ne olurdu?
Muhtemelen hakkında davalar açılır, hedef gösterilir, sosyal medyada organize linç kampanyalarına maruz kalırdı. Oysa Rabelais bunu 16. yüzyılın ilk yarısında, Kilise’nin yalnızca dini değil, siyasal ve toplumsal hayatı da büyük ölçüde belirlediği bir Avrupa’da yazmıştı. Üstelik bunu doğrudan vaaz veren bir metinle değil; kahkahayı, absürdü ve taşlamayı kullanarak yaptı.
Belki de kitabın en şaşırtıcı tarafı anlattıkları değil, bunları söyleyebilme cesareti. Aradan yaklaşık beş yüz yıl geçmiş olmasına rağmen kitabın hâlâ güncel hissettirmesi, insan doğasının ve iktidarın eleştiriye verdiği reflekslerin sandığımız kadar değişmediğini düşündürüyor.
Elbette Gargantua kolay okunan bir roman değil. Dönemin göndermeleri, uzun listeleri ve zaman zaman dağınık ilerleyen anlatısı sabır istiyor. Ancak bu sabrın karşılığında yalnızca bir klasik değil, düşünce özgürlüğünün edebiyat tarihindeki en erken ve en güçlü örneklerinden biriyle karşılaşıyorsunuz.
Kitap adı: Gargantua
Yazar: François Rabelais
Tür: Roman, Hiciv, Rönesans Edebiyatı
İlk basım: 1534
Yorum yok